Osoby wyłączone od możliwości sprawowania funkcji członka zarządu w spółce z o.o.

Jednym z najważniejszych informacji dotyczących rady nadzorczej w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest to kto może być członkiem tej rady nadzorczej. Kwestia ta regulowana jest w art. 214 Kodeksu spółek handlowych. Poniżej prezentuję wybrane tezy z orzecznictwa nauki prawa spółek handlowych dotyczące tej kwestii.

Bielecki Maciej
Pr.Spółek.2006.6.10
Zakaz łączenia funkcji w spółkach kapitałowych według k.s.h. Teza nr 1

Wydaje się, że stan faktyczny powinien przeważać nad zapisami regulaminu, gdyż k.s.h. nie wymaga, aby kryterium bezpośredniości było wyprowadzane tylko z regulaminu organizacyjnego. Do sytuacji powstania bezpośredniej podległości może dojść już po powołaniu danej osoby do rady nadzorczej, gdy członek zarządu, czy to wskutek awansu tej osoby, czy też w związku z faktem „intelektualnego z nią porozumienia”, zacznie kierować do niej polecenia wprost. Wówczas, w toku kadencji, może się nagle okazać, że doszło do naruszenia art. 214/387 k.s.h.
Powyższe prowadzi do wniosku, że każda osoba zatrudniona w spółce, niezależnie od jej stanowiska, może, wskutek zaistnienia określonego stanu faktycznego, stać się bezpośrednio podległa wobec członka zarządu. Stąd względy bezpieczeństwa nakazują powierzać mandat członka rady nadzorczej osobom, które nie są związane ze spółką stosunkiem zatrudnienia.

Dudzińska Anna
FK.2008.12.57
Wymogi stawiane członkom rady nadzorczej spółki komunalnej. Teza nr 1

Zakaz łączenia funkcji [art. 214 k.s.h. – w odniesieniu do spółek z oo , i art. 387 k.s.h. – w odniesieniu do spółek akcyjnych] powoduje, że nawet jeśli nastąpi powołanie takiej osoby do rady nadzorczej, to będzie ono nieważne ipso iure.

Kulgawczuk Dariusz, Kwaśnicki Radosław L.
Pr.Spółek.2006.11.2
Zakaz pełnienia funkcji członka organu nadzoru spółki kapitałowej w kodeksie spółek handlowych – uwagi de lege lata oraz wnioski de lege ferenda. Teza nr 2

Wydaje się, że przed powołaniem zastępcy kierownika oddziału/zakładu do rady nadzorczej tej samej spółki powinien on albo zrzec się stanowiska zastępcy kierownika oddziału/zakładu, albo członkostwa w radzie nadzorczej pod rygorem, iż w razie gdyby musiał nawet przejściowo wykonywać obowiązki kierownika oddziału/zakładu, jego mandat w radzie nadzorczej automatycznie by wygasł. […]
Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia wykładni, że zakaz z art. 214 § 1 oraz art. 387 § 1 k.s.h. dotyczy wyłącznie kierowników oddziałów/zakładów, którzy podlegają bezpośrednio członkowi zarządu lub zarządowi in corpore, tj. tak jak proponuje M. Bielecki. Przeczy temu przede wszystkim literalna wykładnia art. 214 § 1 i art. 387 § 1 w zw. z § 2 k.s.h. W § 1 wskazanych przepisów nie ma bowiem ograniczenia, iż zakazowi łączenia funkcji podlega wyłącznie prokurent, kierownik oddziału/zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat, który bezpośrednio podlega członkowi zarządu. Zachodzi sytuacja odwrotna – art. 214 (art. 387) § 2 k.s.h. stanowi, iż przesłanka „bezpośredniości podlegania” odnosi się do „innych osób”, jak się wydaje, innych niż te wymienione w § 1 art. 214 (art. 387) k.s.h.

Z kwestią kompetencji do bycia członkiem rady nadzorczej spółki z o.o. jest w sposób oczywisty związany problem osób uprawnionych do bycia członkiem zarządu tej spółki. W tej kwestii mogę polecić artykuł znajdujący się pod adresem http://spolkazoo.info/kto-moze-byc-czlonkiem-zarzadu-spolki-z-ograniczona-odpowiedzialnoscia/ obszernie omawiający tą problematykę. Dodatkowo zachęcam do obejrzenia filmu, na którym przedstawiony został ten problem.

Lewicki Artur
Pr.Spółek.2003.11.10
Zakaz łączenia funkcji przez członków organów spółki dominującej i spółki zależnej. Teza nr 2

Brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia ustania skuteczności prawnej czynności prawnej, stanowiącej podstawę prawną dla objęcia członkostwa w organie z uwagi na późniejszą czynność prawną, dokonaną z naruszeniem prawa, tj. zakazem łączenia funkcji (a tym samym nieważną). W przeciwnym bowiem wypadku czynności prawne podejmowane przez określone osoby prowadziłyby do uchylenia skutków prawnych czynności podejmowanych przez inne podmioty.

Maślanko Grzegorz, Napierała Tomasz
Rzeczposp. PCD.2004.6.1
Mandaty nie wygasły. Teza nr 2

Jeżeli dana osoba przed 15 stycznia br. pełniła funkcję członka zarządu (jednoosobowego) w jednej spółce i jednocześnie była członkiem rady nadzorczej innej spółki, pomiędzy tymi spółkami nie było stosunku dominacji-zależności z tego tytułu, w myśl przepisów k.s.h. i osoba ta dalej pełni wskazane funkcje – sytuacja ta jest niezgodna z art. 214 k.s.h., nie prowadzi jednak do automatycznego wygaśnięcia mandatu członka rady nadzorczej. Taki skutek nie ma bowiem podstawy prawnej. W sytuacji powołania danej osoby do organu spółki wbrew art. 214 k.s.h., wybór taki […] jest nieważny z mocy prawa, na podstawie art. 58 § 1 kodeksu cywilnego. Przepis ten nie może jednak znaleźć zastosowania do analizowanej tu sytuacji, gdyż mówi on o czynności prawnej (sprzecznej z ustawą), podczas gdy nie mamy tu do czynienia z czynnością prawną, a jedynie z wejściem w życie nowych przepisów prawa. Oznacza to, że dana osoba pełni funkcję w jednym z organów niezgodnie z prawem i w tym kontekście stan ten powinien być usunięty, jednak czynności dokonywane przez tę osobę w ramach działania organu są ważne.

Nowacki Artur
PPH.2010.8.4
Zakaz łączenia funkcji członka rady nadzorczej z niektórymi innymi funkcjami w spółce. Teza nr 6

Artykuł 214 k.s.h. (art. 387 k.s.h.) wprowadza ustawową przesłankę wygaśnięcia mandatu członka rady nadzorczej, jeżeli pełni on jedną z wymienionych w tym przepisie funkcji. Nie ma przy tym znaczenia, czy przesłanka ta ziści się dopiero po pewnym czasie po powołaniu w skład rady nadzorczej (wygaszając mandat członka rady nadzorczej po pewnym okresie jego trwania), czy istnieje ona już w chwili, od której – zgodnie z powołaniem danej osoby w skład rady nadzorczej – miał trwać mandat takiego członka rady nadzorczej (tym samym wykluczając powstanie mandatu, nawet w razie ważnego powołania w skład rady nadzorczej).